Sprzęt boso Bosh+Sohn
Lekarskie zegarowe
Domowe zegarowe
Domowe elektroniczne
Terapia ciepłem
Słownik pojęć
Poradnik
Gdzie kupić?
Galeria
Pobieranie plików

Wybór aparatu do mierzenia ciśnienia tętniczego krwi.

Poradnik użytkownika.

Podstawowym pytaniem jest – kto i w jakim celu będzie stosował dany aparat do mierzenia ciśnienia krwi?
Pacjent do samokontroli ciśnienia krwi powinien używać aparatu, który będzie maksymalnie prosty w obsłudze, umożliwiający pomiar bez pomocy drugiej osoby, mający pamięć pomiarów oraz mający względnie dobrą dokładność pomiaru. Nie jest w tym przypadku wymagany ciśnieniomierz, mierzący niezwykle dokładnie, gdyż wyniki samokontroli są wtedy przydatne dla leczącego lekarza, kiedy obejmują dłuższy okres czasu. Ciśnieniomierze elektroniczne automatyczne, które spełniają te wymagania, stosują metodę oscylometryczną pomiaru, która z natury nie jest tak dokładna, jak metoda osłuchowa manualna, wykorzystująca osłuchiwanie tonów Korotkowa.
Lekarze i pielęgniarki, oraz ratownicy medyczni, pracujący w jednostkach ochrony zdrowia powinni dobierać typ ciśnieniomierza z uwagi na miejsce pomiaru oraz cel pomiaru ciśnienia tętniczego.
Pracownik szpitala, mający dokonać pomiaru przy łóżku pacjenta będzie najbardziej zadowolony z użycia ciśnieniomierz aneroidowego, najlepiej odpornego na wstrząsy. W Sali zabiegowej lub izbie przyjęć, można użyć takiego samego ciśnieniomierza lub aparatu rtęciowego, który ma wysoki poziom dokładności.
Pracownik pogotowia powinien używać ciśnieniomierza aneroidowego odpornego na wstrząsy, z fosforyzującą tarczą pomiarową (lub podświetlaną). Aparat powinien być hermetyczny i odporny na zmiany temperatur.
Lekarz dokonujący pomiaru ciśnienia dla potrzeb badania klinicznego leków, lub leczący nadciśnienie specjalistycznie, bezwzględnie powinien stosować aparat samokalibrujacy, najlepiej klasy Hi-End.

                              Spis treści.

1. Typy ciśnieniomierzy.
2. Porównanie typów – wady i zalety.
3. Technika pomiaru ciśnienia tętniczego krwi.

                              1. Typy ciśnieniomierzy:

a)    ciśnieniomierze do pomiaru ciągłego

b)    ciśnieniomierze rtęciowe

c)    ciśnieniomierze zegarowe (aneroidowe)

d)    ciśnieniomierze elektroniczne

Aparaty do pomiaru ciągłego. Jest to sprzęt zautomatyzowany do pomiaru wielokrotnego w długim czasie, najczęściej 24 godzin. Służy do oznaczania ciśnienia w programowanych odstępach czasu. Stosowany przez specjalistów do diagnostyki nadciśnienia tętniczego i jego typu. Nie stosowany do samokontroli przez pacjenta oraz w lecznictwie otwartym, więc nie są omawiane w opracowaniu.

Aparaty rtęciowe jako pierwsze pojawiły się w diagnostyce nadciśnienia tętniczego już u schyłku XIX wieku. Elementem diagnostycznym, równoważącym ciśnienie w mankiecie jest rtęć. Odczytując wysokość słupa rtęci w rurce ze szkła lub tworzywa na skali można z dużą dokładnością dokonać pomiaru ciśnienia tętniczego. Wymagają jednak zachowania specyficznych warunków prowadzenia badania.

Aparaty zegarowe, czyli aneroidowe (zwane też sprężynowe), wykorzystują mechanizm aneroidowy, dokonujący  zamiany wartości ciśnienia w mankiecie osoby diagnozowanej na odpowiednie ustawienie wskazówki mechanizmu manometru. Jest on skalowany na tarczy w mm słupa rtęci z dokładnością do 2 mm Hg (najczęściej). Jest to typ mechaniczny ciśnieniomierzy.

Aparaty elektroniczne (cyfrowe). Są to zazwyczaj aparaty w pełni zautomatyzowane stosowane do użytku domowego. Zastosowana w nich oscylometryczna metoda pomiaru dotyczy zmian napięcia tętnicy ramiennej lub promieniowej. Występują w wersji nadgarstkowej (dokonujące pomiaru ciśnienia na tętnicy promieniowe) i tradycyjnej - naramiennej. Można także spotkać modele półautomatyczne (tylko na ramię), gdzie deflacja/inflacja (napełnienie/opróżnienie mankietu) powietrza wykonywana jest ręcznie lub sam pomiar ciśnienia odbywa się z wykorzystaniem  stetoskopu.  
Do szerokiej grupy ciśnieniomierzy elektronicznych można zaliczyć także lekarskie ciśnieniomierze manualne klasy Hi-End. Są to aparaty najwyższej klasy, które wykorzystują osłuchową metodę badania (osłuchiwanie tonów Korotkowa). Za pomiar ciśnienia odpowiada tu system sterowany elektronicznie,  zapewniający automatyczną kalibrację, a w niektórych typach także kontrolę poprawności deflacji. Wartość ciśnienia w mankiecie wyświetlana jest na elektronicznym wyświetlaczu, a sam proces pomiaru jest ręcznie kontrolowany przez badającego. W sprzęcie tego rodzaju nie występują elementy mechaniczne, więc ich trwałość jest szczególnie długa. Sprzęt tego typu służy często do wzorcowania innych ciśnieniomierzy, co dowodzi ich dokładności pomiarów.

                              2. Porównanie typów – wady i zalety.

Ciśnieniomierze rtęciowe

Zalety:
Stanowią „złoty standard” w mierzeniu ciśnienia. Są bardzo dokładne (zaleznie od dokładności badającego) oraz nie wymagają kalibracji.
Walidowane są wg ESH International Protocol by Graves (Mayo Clinic and Mayo Foundation).

Wady:
Duża masa i gabaryty. Zawierają toksyczną rtęć metaliczną, która nie będąc w związku z innymi pierwiastkami paruje w temperaturze pokojowej i wydostaje się na zewnątrz nawet w prawidłowo skonstruowanym i używanym sprzęcie. Wymagają solidnego, płaskiego podłoża. Wrażliwe na urazy mechaniczne. Bardzo niepraktyczne w przypadku samokontroli ciśnienia przez pacjenta. Pomimo swoich wad, aparaty rtęciowe są nadal produkowane i nie zostały zapomniane. Z uwagi na swoją dokładność, są ciągle popularne i można je kupić w niektórych sklepach specjalistycznych.

Ciśnieniomierze zegarowe

Zalety:
Mała masa i wymiary. Można je stosować poza gabinetem lekarskim oraz w różnych pozycjach. Są wygodne dla osoby badanej. Pomiar jest dokładny. Do badania wymagają użycia stetoskopu. Można je stosować w każdej grupie wiekowej przy zastosowaniu odpowiedniego mankietu. Często można spotkać sprzęt aneroidowy wysokiej klasy, walidowane wg ESH International Protocol by Graves (Mayo Clinic and Mayo Foundation).

Wady:
Wymagają okresowej kalibracji, najlepiej co 1-2 lata, lub odpowiednio do zaleceń producenta. American Heart Association stosuje w tym przypadku bardziej rygorystyczne wymagania i zaleca kalibrację co 6 miesięcy. Wrażliwe w znacznym stopniu na wstrząsy i inne urazy mechaniczne, choć obecne są na rynku i takie, które są oporne na wstrząsy mechaniczne (np. ciśnieniomierze aneroidowe firmy boso Bosh+Sohn z oznaczeniem „shock protected”).

Ciśnieniomierze elektroniczne

Oscylacyjne (nadgarstkowe i ramieniowe)
Zalety:
Małe wymiary, poręczne. Często są zintegrowane z mechanizmem pompującym powietrze do mankietu i mechanizmem opróżniającym mankiet. Wygodny w zastosowaniu w domu pacjenta, często służą do samokontroli ciśnienia. Nie wymagają stabilnego, równego podłoża w trakcie badania.

Wady:
Błąd pomiaru bardzo często przekracza wartości dopuszczone przez ESH International Protocol by Graves (Mayo Clinic and Mayo Foundation), szczególnie w tańszych modelach. Służą jedynie do określenia orientacyjnego ciśnienia tętniczego, najczęściej poprzez dokonanie kilku pomiarów wykonanych po sobie w odstępach kilkuminutowych. Kategorycznie nie mogą służyć do określania wartości ciśnienia tętniczego w jednostkach ochrony zdrowia ze względu na swoją niedokładność pomiaru. W przypadku dokonywania pomiaru półautomatycznego, niewygodny jest odczyt wartości ciśnienia z ekranu. Wrażliwość na uszkodzenia mechaniczne. Konieczność stosowania źródła energii – baterii lub akumulatorków. Duża wrażliwość na warunki atmosferyczne (wrażliwość na wilgoć i wodę). Ciśnieniomierzy nadgarstkowych nie powinno się stosować u dzieci.

Standardowe ciśnieniomierze elektroniczne mają dopuszczalny błąd pomiaru nawet do 10 mm Hg u 25% pacjentów (podczas gdy standardy US i EU dopuszczają błąd do 3 mm Hg !)

Manualne osłuchowe (klasy Hi-End)
Zalety:
Niezwykle dokładne (fabrycznie skalibrowane nawet do 0,4 mm Hg !), stanowiąc standard do kalibracji innych ciśnieniomierzy. Można je wygodnie stosować poza gabinetem, szpitalem. Nie wymagają stabilnego i równego podłoża w trakcie badania, oraz nie zawierają rtęci. Dość oporne na urazy mechaniczne ze względu na brak elementów mechanicznych. Urządzenia samokalibrujące, wymagają kalibracji głównej co 4-5 lat! Walidowane wg ESH International Protocol by Graves (Mayo Clinic and Mayo Foundation). Można je stosować w każdej grupie wiekowej przy zastosowaniu odpowiedniego mankietu. Do badania wykorzystuje się stetoskop.

Wady:
Wymagają baterii, wrażliwe na warunki atmosferyczne. Stosunkowo drogie.

Wnioski:
Powyższa analiza pokazuje, że najwięcej zalet mają manualne ciśnieniomierze elektroniczne klasy Hi-End. Są najdokładniejsze i mają nie tylko walidację Protokołu Międzynarodowego, lecz są także standardem do kalibracji innych ciśnieniomierzy. Chociaż są to urządzenia posiadające elektroniczne elementy detekcyjne, nie należy ich w żadnym wypadku mylić z aparatami automatycznymi, których są przeciwieństwem. Posiadają nieliczne wady, jak choćby ich cena. Ciśnieniomierze aneroidowe mogą także mieć wysoką cenę, szczególnie te wyższej klasy, posiadające stosowane certyfikaty kalibracji i będące oporne na wstrząsy. Podstawowym jednak ich przeznaczeniem jest pomiar ciśnienia tętniczego, więc kompromis cenowy jest tu nie na miejscu, gdyż niedokładny pomiar, rozkalibrowanym aparatem mija się z celem. Bez względu na niską cenę aparatu. Ich niewątpliwą wadą jest konieczność kalibracji co 1-2 lata. Równoważy ją zaś ich mobilność i łatwość w zastosowaniu, szczególnie w medycynie ratunkowej, czy poza gabinetem lekarskim.

Ciśnieniomierze rtęciowe, doskonałe pod względem jakości pomiaru, posiadają liczne wady, ograniczające możliwość ich użycia. Są nietrwałe i szkodliwe dla personelu oraz środowiska. Ich zastosowanie jest utrudnione ze względu na konieczność spełnienia warunków badania (stabilne i płaskie podłoże, jego wysokość względem pacjenta itd.).

Ciśnieniomierze elektroniczne wykorzystujące metodę oscylacyjną (automatyczne) są z pewnością łatwe w użyciu. Szczególnie nadgarstkowe. Ich zastosowanie w jednostkach ochrony zdrowia ze względu na brak dokładności wartości pomiaru jest niewskazane, choć są aparaty do mierzenia ciśnienia elektroniczne, wykorzystujące metodę oscylacyjną z walidacją i rekomendacjami krajowych stowarzyszeń nadciśnienia tętniczego. Rozpoznać je można po wyższej cenie.

Uwagi do porównania aparatów do mierzenia ciśnienia tętniczego.

Należy bezwzględnie pamiętać o dwóch elementach, które mają kapitalny wpływ na wiarygodność pomiaru:
•    rodzaj zastosowanego mankietu, jego dopasowanie do średnicy ramienia badanego
•    technika wykonania pomiaru, co dotyczy zarówno postępowania samego badanego jak i personelu dokonującego pomiaru.

Wielkość mankietu wpływa na wynik pomiaru. Szerokość gumowego balonu wewnątrz mankietu powinna w przybliżeniu odpowiadać 0,4 obwodu ramienia badanego, a jego długość około 0,75 obwodu ramienia. Mankiet, który jest zbyt wąski lub za krótki (a ściślej – gumowy balon wewnątrz mankietu), powoduje, że wartość pomiaru ciśnienia tętniczego jest zawyżona. Odwrotnie,  zaniżone wartości uzyskuje się przy zastosowaniu zbyt szerokiej, czy za długiej poduszki mankiecie.

Producenci określają rodzaj mankietu dokładnym oznaczeniem, numerem lub nazwą.
Mankiet standardowy służy do pomiaru ciśnienia u osób dorosłych, których obwód ramienia zawiera się pomiędzy 20 a 32 cm.
Dla osób otyłych lub z rozbudowanym bicepsem służą mankiety dla osób otyłych, stosownych rozmiarów.
Dla dzieci, niemowląt czy noworodków - dedykowane są osobne mankiety.
Najczęściej są one wymienne. W dobrych aparatach jest możliwość szybkiej i wygodnej wymiany mankietu

                              3. Technika pomiaru

Zasady obowiązujące dokonującego pomiaru ciśnienia tętniczego krwi

a)    Zastosuj skalibrowany i sprawny technicznie ciśnieniomierz

b)    Dopasuj mankiet odpowiedni do wieku i rozmiaru badanego.

c)    Mankiet założony powinien być około 2-3 cm powyżej zgięcia łokciowego ręki

d)    Osłuchiwanie powinno być dokonane w zgięciu łokciowym (ciśnieniomierze nadgarstkowe – na tętnicy promieniowej 10-15 mm powyżej cieśni nadgarstka

e)    Badanie powinno być dokonane w odpowiedniej pozycji i co najmniej 5 minut po wysiłku badanego

f)    Pacjent powinien być spokojny. Uwaga na stres spowodowany samym badaniem „nadciśnienie białego fartucha”

g)    Wykonaj pomiar sprawnym stetoskopem, określając fazę I a następnie V wg Korotkowa (Uwaga! Przyjęcie fazy IV za ciśnienie rozkurczowe może być czasami bardziej wiarygodne w przypadku wystąpienia tzw. przerwy osłuchowej – ponownego pojawienie się tonów po zaniknięciu). Faza IV odpowiada ściszeniu tonów serca. Należy mieć na względzie fakt, że skurcze dodatkowe serca mogą wprowadzać w błąd badającego. Dlatego istotnym jest powolna deflacja mankietu (patrz p.h)

h)    Mankiet należy opróżniać stopniowe i powoli, z prędkością około 2 mm Hg/sek

i)    Nie dopełniać mankietu po częściowym opróżnieniu a badanie powtórzyć po 3 minutach

Uwaga. W przypadku pomiaru ciśnieniomierzem elektroniczny automatycznych i półautomatycznych, punkty „g” oraz „h” nie mają zastosowania!

Zasady obowiązujące badanego.

a) Badany bezwzględnie powinien być w stanie spoczynku, co najmniej 5 minut po wysiłku

b) Badany powinien przyjąć siedząca z ręką na podłożu (stół).

c) Badany powinien zdjąć krępującą odzież

Badany powinien być także poinformowany o konieczności dokonywania regularnych pomiarów, a jeśli zachodzi taka potrzeba, z koniecznością zapisu wyników pomiaru i przedstawieniem ich przy każdej kontroli lekarskiej.

Top